Theo chuyên gia, chính thói quen mua cà phê hay ăn trưa ngoài hàng chứ không phải các biến cố lớn, mới là nguyên nhân âm thầm bào mòn thu nhập.
Nhiều người có mức lương tăng dần theo thời gian nhưng vẫn rơi vào cảnh "cháy túi" cuối tháng. Hiện tượng này được giới chuyên gia tài chính gọi là "lạm phát lối sống", xuất phát từ sự thiếu kiểm soát những khoản chi nhỏ lẻ.
Chia sẻ trên CNBC vào tháng 10/2018, David Bach - tác giả cuốn sách bán chạy The Automatic Millionaire và cha đẻ thuật ngữ "Hiệu ứng Latte", cho rằng vấn đề không nằm ở giá trị ly cà phê, mà ở chi phí cơ hội của số tiền đó. Một khoản chi nhỏ chỉ 5 USD (khoảng 125.000 đồng) mỗi ngày cho đồ uống hoặc ăn vặt thường bị bỏ qua. Theo ông, nếu cắt giảm và đầu tư với lãi suất giả định 10%/năm, sau 30-40 năm, số tiền này có thể tích lũy thành gần một triệu USD nhờ sức mạnh của lãi suất kép.
"Chúng ta thường than vãn không có tiền tiết kiệm, nhưng thực tế lại đang ném những khoản tiền nhỏ qua cửa sổ mỗi ngày mà không hay biết", David Bach nói.
Kevin O'Leary - Chủ tịch O'Leary Financial Group và là nhà đầu tư nổi tiếng của chương trình Shark Tank (Mỹ) - gọi các khoản chi tiêu cho ăn uống bên ngoài là "tiền ma" (ghost money).
Theo O'Leary, đây là số tiền biến mất khỏi ví mà không tạo ra bất kỳ giá trị tài sản nào. Trong một phỏng vấn với CNBC tháng 12/2017, ông nói: "Tôi không bao giờ chi 2,5 USD cho một cốc cà phê khi giá vốn của nó chỉ 20 xu. Thay vì tiêu 15 USD cho bữa trưa mỗi ngày, hãy tự chuẩn bị và dùng số tiền tiết kiệm đó để đầu tư".
Lời khuyên của "cá mập" này rất rõ ràng: Cắt giảm triệt để các khoản chi không cần thiết để tiền đẻ ra tiền.
Ở chiều ngược lại, Ramit Sethi - tác giả cuốn sách bán chạy I Will Teach You To Be Rich và người dẫn chương trình tài chính trên Netflix – cho rằng việc tiết kiệm cực đoan vài đồng lẻ là không cần thiết.
Chia sẻ với Business Insider vào tháng 12/2022, Sethi cho rằng việc cắt giảm cà phê sẽ vô nghĩa nếu bạn vẫn mắc sai lầm ở các khoản chi lớn như mua nhà quá khả năng, trả lãi suất thẻ tín dụng cao hay không biết đàm phán lương.
Ông đề xuất triết lý "Chi tiêu tỉnh táo": "Hãy mạnh tay chi tiền cho những thứ bạn yêu thích, nhưng cắt giảm không thương tiếc những thứ bạn không quan tâm".
Dù tiếp cận theo hướng tiết kiệm triệt để hay linh hoạt, các chuyên gia đều thống nhất ở 3 giải pháp cốt lõi để thoát khỏi bẫy tài chính:
- Trích lương "trả mình trước" (Pay yourself first): David Bach khuyên nên thiết lập chế độ tự động trích một phần lương vào tài khoản tiết kiệm hoặc đầu tư ngay khi tiền về, trước khi bạn kịp tiêu chúng.
- Quy tắc phân bổ 50/30/20: Đây là công thức quản lý ngân sách phổ biến: 50% thu nhập cho nhu cầu thiết yếu (nhà ở,, ăn uống cơ bản), 30% cho mong muốn cá nhân (gồm cả cà phê, giải trí) và 20% bắt buộc cho tiết kiệm hoặc đầu tư.
- Theo dõi dòng tiền: Bạn không thể kiểm soát những gì mình không nhìn thấy. Việc rà soát sao kê hàng tháng giúp nhận diện những khoản "tiền ma" đang thất thoát để điều chỉnh kịp thời.
Chi Chi (Theo CNBC, Business Insider)